donderdag 7 december 2017

Word toch eens wakker

Dat 'When you Gonna Wakeup' een religieuze boodschap heeft staat buiten kijf. De ik schreeuwt als het ware: 'Ontwaak en bekeert u' en doet dit op een Bijbelse toon. Maar ondanks dit gegeven, valt 'When You Gonna Wakeup' ook op een politieke manier te interpreteren.

Misschien is de meeste politieke regel uit het nummer:Karl Marx has got ya by the throat, Henry Kissinger's got you tied up in knots. Hoe valt deze regel te interpreteren? Is iemand bij de keel gegrepen door de politieke filosofie van Karl Marx en zal hij niets liever willen dan zijn theorie in de praktijk te brengen? Maar wordt hij tegengehouden door de harde, rechtse koers, die enkel en alleen op grootkapitaal en macht gebaseerd is. Henry Kissinger, als voornaam gezicht van de Republikeinse partij, is hier zo'n beetje dé voorvechter van.
Of zijn deze regels juist een aanval op beiden kanten? Gaat het lied over het kwaad op een hoger niveau, dat zowel bij de linker als rechter kant te vinden is. Hoe hoog ik de theorie van Marx ook in het vaandel heb staan, miljoenen mensen zijn gestorven onder 'communistisch' bewind. Miljoenen mensen zijn indirect gestorven door de wapenindustrie. Om nog maar te zwijgen van de armoede onder de mensen. Armoede die bestaat, omdat er ook rijkdom bestaat. 

Voorafgaand aan de vorige regelt staat de strofe: Counterfeited philosophies have polluted all of your thoughts. Wat zijn deze namaak ideologieën? Als we de religieuze lijn van het nummer volgen, zullen dit zowel valse religies als ideologieën zijn. Volgens sommigen gelovigen valt het socialisme hieronder, voor anderen de geldzucht van de mens. En daarmee heb ik ook gelijk het antwoord op de vraag, als ik het van een politieke kant wil bekijken.

Het nummer, dat in 1979 op 'Slow Train Coming' verschenen is, is geschreven in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog. Het nummer zou dus goed een aanklacht kunnen zijn aan zowel de wereldleiders van de communistische als de westerse kant. Het nummer zegt tegen hen: Word toch eens wakker. Zie wat voor kwaad er aangericht wordt en voor welk doel? Wat is de zin?

Bob Dylans liederen laten zich kenmerken door tijdsloos te zijn. En tijdloos is When You Gonna Wakeup zeker. Want in deze tijd, waarin rond de 66 miljoen mensen op de vlucht zijn en waarin een oorlog tussen Noord-Korea en de V.S. dichterbij lijkt dan ooit, is het niet meer dan normaal dat men aan de leiders van de wereld de vragen stelt:

When you gonna wake up, when you gonna wake up
When you gonna wake up and strengthen the things that remain?

  

woensdag 18 oktober 2017

Rock 'n Roll Junkie

Op de achtergrond draait het album 'Schpritz' van Herman Boord & His Wild Romance. Helaas het enige album van de hand van Brood wat ik op elpee bezit. Ik kocht hem op de vorige koningsmarkt voor een prikkie.

Ik heb een fascinatie voor de persoon Herman Brood. Helaas beroofde Brood zich van het leven toen ik nog niet de leeftijd van twee jaar bereikt had en heb dus niet de kans gehad om hem live te zien, of gewoon tegen het lijf te lopen zoals zoveel Amsterdammers kunnen zeggen. Het enige wat ik voor handen heb is een elpee, Spotify en talloze uren beeldmateriaal.
Hij was de personificatie van Rock 'n Roll. Iemand die leefde voor de kunst, op wiens gezicht overduidelijk de tekenen van zijn turbulente leven af te lezen waren. Rock 'n Roll komt met een tol. Misschien is de tol het echter wel waard. Want geen Rock 'n Roll zonder het turbulente leven wat erbij hoort.

Ondanks alle 'fouten' die hij gemaakt heeft, kan ik mezelf niet ontdoen van het gevoel dat hij een oprecht mens was. Bovendien een weldenkend mens, waar er helaas veel te weinig van zijn. Iemand die niet in hokjes te plaatsen was, maar geheel zijn eigen weg ging, zonder zich wat aan te trekken van wat de maatschappij als 'normaal' beschouwde. Het zijn de mensen die alles behalve 'normaal' zijn, waar ik het meeste bewondering voor heb. En daarom is een van de weinige adviezen die ik wil geven: Doe 's gek; schrijf een gedicht of lied of maak een kunstwerk en trek je vooral niets aan wat van wat men als 'normaal' beschouwt. Stel je eens voor wat een saaie, kale plek onze wereld zou zijn zonder de buitenbeentjes. Een wereld zonder Bach of Bob Dylan en dus ook een wereld zonder Herman Brood.

Hij liet zich niet in een hokje plaatsen en dus ook niet het hokje van een geloof. Al liet de geloofszaak hem niet koud, zo blijkt uit het welbekende interview met Henk Binnendijk. Herman Brood verkondigde in dit interview zijn levensfilosofie, die zich misschien het beste laat definiëren als het afleggen van een zoektocht en het stellen van alle vragen die je kunt bedenken.
Verreweg identificeer ik me het meeste Herman Brood in plaats van met Henk Binnendijk. Iets wat allicht gek te noemen is vanwege mijn geloof, maar ik zie mezelf boven alles als een zoeker. Een zoeker als Herman Brood was. Iemand die ten volste probeert te genieten van wat de kunstvormen te bieden heeft. Iets wat echter niet betekent dat ik het antwoord op de vragen die mijn zoektocht met zich meebrengt nooit zal vinden.
Herman Brood haalt in het interview een uitspraak van Hetty Heyting aan die ze uitsprak toen Henk Binnendijk ook een interview met haar hield: 'Ik deug'. Ik kan me nu alleen maar afvragen wat een maatstaf waarmee je kunt vaststellen dat een persoon deugt zou kunnen zijn. Deugde Herman Brood? Hij dacht zelf van wel, zo blijkt uit het interview. Deugde hij ondanks alle fouten die hij maakte? Al is het maken van fouten een van de zaken die ons als mensen het meeste definieert. En zo ook het maken van kunst.



    



     



             

zaterdag 7 oktober 2017

Een roep (on)beantwoord

'Trouble No More' is zonder twijfel het album waar ik op het moment het meeste naar uitkijk. Bob Dylans christelijke albums zijn voor mij de reden geweest dat ik naar Bob Dylan ben gaan luisteren, zijn werk ben gaan verzamelen en een steun geweest in mijn twijfel aan het geloof. Zij zijn de aanleiding geweest dat ik het geloof hervond na een lange periode van twijfel en zoeken naar een antwoord op de fundamentele vragen van het leven.

In februari 2016 stond ik doorweekt op het podium van mijn kerk in Alphen aan den Rijn. Ik had me laten dopen en als getuigenis van mijn keuze draaide het nummer 'When He Returns'. De pianoklanken en de doordringende woorden van de meester schalde door het gebouw. Ik had geen beter lied kunnen uit kiezen, omdat Dylan vol overtuiging de woorden zingt:

'Surrender your crown on this blood-stained ground, take off your mask
He sees your deeds, He knows your needs even before you ask
How long can you falsely and deny what is real ?
How long can you hate yourself for the weakness you conceal ?
Of every earthly plan that be known to man, He is unconcerned
He's got plans of his own to set up His throne
When He returns.'
Er is geen sprake van twijfel in deze woorden. De ik weet het zeker: Jezus zal terugkomen en zijn plan met de wereld voltooien. 
Op het moment dat ik me liet dopen, lag de periode van twijfel achter me. Ik had het antwoord gevonden en wist zeker dat ik me volledig kon aansluiten bij de woorden uit het lied.
De twee vragen uit dit couplet zag ik als vragen uit mijn periode van twijfel die God aan mij stelde. Mijn doop zag ik als antwoord. Ik ontkende de waarheid niet langer, maar had de waarheid gevonden. Sterker nog: ik dacht dat ik oog in oog stond met de Levende Waarheid. Jezus zei immers: Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven. De Bijbel wees me de weg die ik moest gaan en welke zaken ik moest doen om uiteindelijk aan het einde van de rit te kunnen zeggen dat mijn leven zin heeft gehad.
Waar de twijfel toen verdwenen was, is hij nu weer terug. Mijn woonplek in Alphen heb ik voor het grootste gedeelte van de tijd omgeruild voor Amsterdam. De wereld ligt letterlijk aan mijn voeten. En dit betekent vooral dat het voelt alsof de basis waarop ik de afgelopen anderhalf jaar heb gestaan, onder mijn voeten is weggeschopt. Iedere stap die ik op het levenspad zet, is wankel en gaat met talloze vragen gemoeid. En waar ik eerst zingeving vond in mijn geloof, vind ik deze nu vooral in kunst, muziek en literatuur en al de gebieden waarop deze drie elkaar overlappen. 
   
Ik roep het iedere dag uit naar God, maar het antwoord blijft uit. En het enige wat ik me nu afvraag is of  mijn roep ooit beantwoord zal worden. En wat als hij dat niet wordt? Zal ik het antwoord ergens anders kunnen vinden?
 Een couplet uit het nummer 'Steer Your Way' van Leanard Cohen wijst in ieder geval een richting voor de periode van twijfel, waar ik opnieuw doorheen moet gaan:
'Steer your path through the pain
That is far more real than you
That smashed the cosmic model
That blinded every view
And please don’t make me go there
Tho’ there be a god or not
Year by year
Month by month
Day by day
Thought by thought'
Ik bewandel het levenspad, zonder te weten wat de eindbestemming is. 


 



donderdag 29 juni 2017

Liefde en verachting

Om maar te beginnen bij het begin: Bob Dylan. Een fenomeen, om het zacht uit te drukken. Een
fenomeen is ook het album 'Time out of Mind', het tweede album dat Dylan met Daniel Lanois produceerde. Menigmaal heb ik geschreven voor mijn liefde voor het 'swamp-sound', het donkere, moerassige geluid dat 'Oh Mercy' en 'Time out of Mind' zo kenmerken. De handtekening van Lanois.
Het maakt de muziek duister, je wordt er alles behalve vrolijk van. Gelukkig maar, want soms kan juist de muziek die verdriet oproept de mooiste zijn. Soms is het nodig om te horen hoe iemand zijn pijn bezingt, hoe hij geen uitweg ziet, om te beseffen wat je zelf voelt. Soms kan het een uitweg bieden. Waarom? Omdat het zegt waar het op staat; niets meer, niets minder. Vaak heb ik niets meer nodig dan een zanger die uitlegt wat voor een emotie verdriet is, om te beseffen wat ik voel.  

'Time out of Mind' zou gezien kunnen worden als een conceptalbum over liefde en verlangen. Gezongen vanuit de ik-persoon, de man die verlangt naar een vrouw. Nu zou je zeggen, liefde, wat is er mooier dan dat? Het album is echter donker en duister. De ik is ziek en misselijk van de liefde, verdoemd tot verlangen naar zijn geliefde, die een miljoen mijlen van hem vandaan is. Het lijkt bijna of hij zijn (voormalige) geliefde veracht. Hij zingt immers in 'Love Sick':

'I'm sick of love, I wish I'd never met you
I'm sick of love, I'm tryin' to forget you.'

Maar er moet ook gezegd worden dat het lied zo eindigt:

'Just don't know what to do
I'd give anything to
Be with you.'

De titel is letterlijk vertaald: tijd uit de geest. Maar het voelt juist alsof het verhaal zich nergens anders afspeelt dan in de geest van de ik-persoon, die alleen denkt aan zijn geliefde, haar veracht, maar tegelijkertijd niets liever zou willen dan bij haar zijn. Waarom? Misschien ligt het antwoord in hoe een gedeelte 1 Korinthe 13 de liefde omschrijft. In de vertaling van de Naardense Bijbel:


'De liefde heeft lange adem,
goedertieren is de liefde,
niet afgunstig,
de liefde praalt niet, blaast zich niet op,


gedraagt zich niet grof, zoekt niet zichzelf,
raakt niet beledigd,
is geen boekhoudster van het kwaad,


is niet verheugd over het onrecht
maar verheugt zich over waarachtigheid;


alles bedekt zij, tegen alles in gelooft zij,
in alles hoopt zij, in alles volhardt zij'

Wat valt hier tegenin te brengen? Want ondanks alle kommer en kwel op het album, die prachtig bezongen wordt, is daar ook "Make You Feel My Love'. Het lijkt alsof alle verachting voor een moment geweken is en er niets overblijft dan liefde, of beter gezegd: genegenheid. Het lied eindigt immers met deze prachtige woorden:

'I could make you happy, make your dreams come true
Nothing that I wouldn’t do
Go to the ends of the earth for you
To make you feel my love'

Dylan's teksten zijn alles behalve makkelijk te doorgronden, misschien het beste te omschrijven als mystiek, vaak warrig van aard. En daar ligt voor mij ook de kracht van zijn muziek. Het is ondoorgrondelijk, maar tegelijkertijd op oneindig veel manieren te interpreteren. De kracht van 'Make You Feel My Love' ligt echter naar mijn idee in de eenvoudigheid. De rest van het album beschrijft de complexiteit van de liefde en de gedachten en dromen van de ik, maar dit nummer zegt zonder poespas waar het op staat. Want uiteindelijk kan de liefde ook best mooi zijn. Toch?





zaterdag 15 april 2017

Verschijning op de radio en recensie van Triplicate.

Morgenochtend zal ik om half zes in de ochtend aanchuiven bij Radio 1 voor BNN VARA, zie hier. Het gesprek zal gaan over Bob Dylan in het algemeen, de Nobelprijs voor de literatuur, zijn aankomende concerten en de tentoonstelling van 'Face Value' in museum De Fundatie.

Mijn recensie van het album 'Triplicate' is geplaatst op de blog van Tom Willems, zie hier.

donderdag 16 maart 2017

donderdag 9 maart 2017

'Sara', zoete liefde van mijn leven

Ik hoor geen elementen van Bob Dylans leven in zijn muziek, ik hoor alleen verhalen die mysterieus zijn en op haast oneindig veel verschillende manieren zijn te te interpreteren. Ik hoor niet het persoonlijke verhaal; ik hoor een verhaal. Een verhaal dat van iedereen zou kunnen zijn en daaraan verleent het voor mij zijn kracht.

Toch lijkt het me logisch om te veronderstellen dat Bob Dylan ‘Sara’ heeft geschreven over zijn eerste vrouw Sara. Wie Bob Dylans biografie kent, weet dat het aansluit bij de huwelijksproblemen die hij op dat moment had, die uiteindelijk tot een scheiding zouden leiden. Ik neem aan dat het een intiem nummer van Bob Dylan is, waarin hij zijn oprechte liefde voor zijn vrouw bezingt. Hoe hij niet wil dat ze ooit bij hem weggaat.
Toch probeer ik het nummer niet te zien door de ogen van Bob Dylan, maar door mijn eigen ogen of door die van een willekeurig persoon. De naam Sara is niets meer voor me dan slechts een naam die de vrouw in het nummer heeft.
En zelfs al zou ik Bob Dylans liefde uit interesse willen zien in het nummer, zou willen weten hoeveel hij van haar houdt en hoe hij haar ziet, zou ik de antwoorden niet kunnen vinden. De ik in het nummer is vaag in het beschrijven van Sara. Hij komt niet verder dan begrippen als scherpe diamant en mysterieuze vrouw.

Radicaal anders

Het nummer begint:

‘I laid on a dune I looked at the sky
When the children were babies and played on the beach
You came up behind me, I saw you go by
You were always so close and still within reach.’

De ik beschrijft een simpele situatie. Hij ligt op een duin, te kijken naar de lucht. De kinderen spelen op het strand. De vrouw nadert van achteren de man, de man ziet haar voorbijgaan. Maar dan bezingt de ik dat de vrouw altijd dichtbij was, binnen handbereik. Met de nadruk op was; is ze nu niet meer dichtbij? Voelt Sara voor de ik ver weg? Wellicht voelt hij alsof hij ze kwijt is geraakt, door de jaren heen, dat de twee om welke reden dan ook uit elkaar zijn gegroeid.

Het antwoord volgt:

‘Sara, Sara
Whatever made you want to change your mind’

De ik stelt de vraag wat haar gedachten heeft doen veranderen. Sara is dus van gedachten verandert, de ik niet? Zijn de twee alleen maar door haar toedoen uit elkaar gegroeid? Wellicht is Sara anders over de ik gaan denken, is ze haar liefde voor de persoon kwijtgeraakt. Of is ze radicaal anders in het leven gaan staan dan de ik en passen de twee hierdoor niet meer bij elkaar.
Als dit zo is, ligt dan de schuld alleen bij Sara? Waarom kan de ik niet van gedachten veranderen? Waarom is hij hiertoe niet bereid? Misschien is hij te egoïstisch en wil hij zich niet aanpassen aan de ander. Maar het kan ook zo zijn dat hij radicaal anders over dingen denkt en hier gewoonweg niet van af kan zien. Dat hij zichzelf kwijtraakt als hij dit zou doen, misschien zelfs zichzelf niet meer zou zijn.

Wat zou dit verschil van gedachten kunnen zijn. Misschien is de vrouw bekeerd tot een geloof en kan de ik niet geloven in een God, kan hij iets niet aannemen waar in zijn ogen geen bewijs voor is. Of is de vrouw van het geloof afgevallen en gelooft zij niet meer in God.
Wie er van de twee nou wel of niet gelooft, maakt voor het verhaal denk ik niet veel uit. Het komt er op neer dat de twee door het geloof uit elkaar zijn gegroeid. Voor de een is God de zin van het bestaan, voor de ander absoluut niet. Voor de een is God de enige die de mens kan redden, voor de ander absoluut niet en zullen we het zelf moeten zien oplossen. Voor de een is God alles, voor de ander is het leven an sich alles.
En deze radicale andere visie op het leven en het (boven)natuurlijke zou er toe hebben kunnen leiden dat de twee langzaam maar zeker uit elkaar zijn gegroeid. Over veel zaken anders zijn gaan denken. Anders zijn gaan denken over wat het beste is om te doen, er zelfs een andere ethiek op na zijn gaan houden.

De twee waren ooit twee puzzelstukjes die naadloos in elkaar pasten; nu zijn ze compleet andere personen.

Liefde

‘Sara, Sara
Loving you is the one thing I'll never regret’

De ik zingt nu in de tegenwoordige tijd. Hij heeft haar lief en dit is het enige ding waar hij nooit spijt van zal hebben. Kennelijk is deze liefde dan ontzettend veel voor hem waard. Is dit genoeg om de verschillen aan de kant te schuiven?

Wellicht verkeert de ik in een voortdurende tweestrijd tussen de liefde en de afkeer van de ideeën van de vrouw. Op het ene moment kan hij haar aanblik niet verdragen, op het andere moment wordt hij vervuld met liefde als hij naar haar kijkt. Hij wil op het ene moment haar verlaten, op het andere kan hij niet zonder haar.
Deze tweestrijd maakt hem moe; hij is opgebrand en uitgeblust. Hij weet niet wat het beste is om te doen. Geeft hij haar de schuld van dit verschrikkelijke gevoel of heeft hij dit aan zijn eigen koppigheid te danken?
Wil hij toegeven aan het gevoel van afkeer of overwint de liefde?

Onwaardig

‘Sara, Sara
You must forgive me my unworthiness.’

Kennelijk vindt hij zichzelf niet waardevol genoeg voor Sara. Hij is haar liefde niet waard, verwijt nu alleen zichzelf nog alles. Hij is degene die ervoor gezorgd heeft dat de twee uit elkaar zijn gegroeid. Hij vindt zichzelf de schuldige, Sara heeft volgens hem niets verkeerd gedaan.

Deze foto lijkt me een goede metafoor. Bob Dylan kijkt naar Sara op. De ik in het nummer lijkt dit ook te doen. Hij vindt zichzelf onwaardig. Hij geeft zichzelf de schuld. Misschien is hij blind voor de fouten die Sara heeft gemaakt, omdat hij naar hij opkijkt.
Wellicht is Sara de enige persoon waar hij zich ondergeschikt aan voelt, is zij volgens hem de enige persoon die perfect is.

Je ziet op de foto ook de liefde in de blik van Bob Dylan waarmee hij naar zijn vrouw kijkt.
Kijkt de ik ook zo naar Sara?
Misschien is dit lied niets meer dan het verlangen uitspreken naar hoe de liefde ooit was. De ik wil terug naar hoe het was. Toen de twee nog gelukkig samen waren en hun innigste geheimen met elkaar deelden. Toen ze nog de twee puzzelstukjes waren die naadloos in elkaar pasten…

Is hij verblind geraakt door dit verlangen? Ziet hij daarom op het moment alleen zijn eigen fouten. Maar is het Sara niet geweest die van gedachten is veranderd, van hem afstand heeft genomen, een afstand die steeds groter wordt? Is zij het niet, die zich niet aan zijn visie wilde aanpassen, of degene die er een andere visie op na houdt?
Of hebben allebei de mensen schuld. Zijn ze allebei degenen die afstand hebben genomen en anders over dingen zijn gaan nadenken? Ze zijn alle twee degenen die te koppig zijn om zich aan te passen aan de ander.

Een verlaten strand

‘Now the beach is deserted except for some kelp
And a piece of an old ship that lies on the shore’

Het strand uit het eerste couplet keert terug. Het is verlaten, er ligt alleen nog maar wat zeewier en een stukje wrakhout van een schip.
Dit zou je kunnen zien als een metafoor voor hun persoonlijkheid. Waar het strand van karakter is verandert, zijn de twee dat ook.
Kan iemand wel dezelfde blijven als degene die hij of zij was op het moment van het ja-woord aan de geliefde?
Is het leven niet een proces waar je doorheen gaat? Waarin je constant nieuwe ideeën opdoet, nieuwe antwoorden op vragen vindt en hierdoor een nieuwe visie op het leven ontwikkelt en zaken die belangrijk zijn.
Als ik voor mezelf spreek weet ik zeker dat ik iemand anders ben dan een jaar geleden. Ik zit weliswaar in hetzelfde lichaam, al zou je dit al kunnen bevragen, maar mijn denken is veranderd. Waar ik eerst vertrouwen had in het huidige politieke en economische systeem, heb ik dit nu niet meer. Eerst trok het marxisme mijn sympathie, nu heeft dit plaats gemaakt voor het christendom. Eerst was ik vol vreugde over mijn geloof. Ik ben dit nu nog steeds, maar de vreugde is voor het grootse gedeelte ingenomen door het verstand. Het met de ratio willen begrijpen van God en het goddelijke, niet met mijn gevoel.

Het is toch volkomen logisch te noemen dat Sara en de ik zijn verandert...

Het verlaten strand zou ook een metafoor kunnen zijn voor voor hun liefde an sich.
Het strand was ooit vol leven en bloei, hun liefde vol en vurig. Het strand is voor het grootse gedeelte verlaten, hun liefde is niet meer vol en vurig. Er ligt niets meer op het strand dan een beetje zeewier en een stuk wrakhout van een schip, er is niets over van hun liefde dan een klein stukje gevoel, dat overgebleven is van hoe de liefde ooit was.

Wanhopig

‘Sara, Sara
Don't ever leave me, don't ever go.’

Blijkbaar geeft de ik toch toe aan de overgebleven liefde. Hij klinkt wanhopig en schreeuwt het uit: verlaat me nooit, ga nooit weg. Sara is dus nog bij de ik.
Geeft zij ook toe aan de liefde, als ze die nog voelt, of kan ze het niet opbrengen om bij hem te blijven? Proberen ze het nog een keer, kiezen ze opnieuw voor elkaar? Bloeit de liefde weer op?


De grote vraag blijft: zal de liefde overwinnen? 

donderdag 16 februari 2017

Het minste van de tijd...


Vorige week woensdag draaide ik 'Oh Mercy', al sinds jaar en dag mijn favoriete album van Bob Dylan. En toch leek het gisteren als een eeuwigheid sinds de laatste keer dat ik het album hoorde. Maar wellicht is dit juist een voordeel. Het leek alsof ik het album voor een deel opnieuw leerde kennen. Alsof het album met dezelfde kracht op me inwerkte als de eerste keer dat ik het hoorde. En toch was het ook anders...
Normaal gezin ervaar 'Man in the Long Black Coat' als het beste nummer op het album. Een donker nummer waaraan alles klopt, waar ik me iedere keer weer afvraag wie de man in de lange zwarte jas is en iedere keer weer tot een ander antwoord kom. Jezus Christus, God de Vader, een profeet, Dylan zelf?

Nu was echter niet 'Man in the Long Black Coat het hoogtepunt, maar 'Most of the Time'. Een nummer waar ik voorheen misschien een beetje overheen luisterde. Nu raakte de boodschap me. Waarom weet ik niet. Over wie of wat gaat het nummer? Een verloren liefde, een oude vriendschap? Over een persoon die de ik in het nummer voor het eerst sinds een lange tijd weer ziet en bezingt hoe hij of zij nu tegen hem of haar aankijkt? Misschien kom ik net als bij 'Man in the Long Black Coat' iedere keer weer tot een andere conclusie.

De ik doet in het nummer aan zelfreflectie. Hij begint met het bezingen wie hij is en wat hij kan:

'Most of the time 
I'm clear focused all around
Most of the time
I can keep both feet on the ground
I can follow the path
I can read the signs
Stay right with it
When the road unwinds
I can handle whatever
I stumble upon' 

Maar dan:
'I don't even notice
She's gone
Most of the time'
De vrouw in het nummer doet de intrede.

Later in het nummer komt er meer duidelijkheid. Dit kan haast niet anders dan over een oude liefde gaan. Zo blijkt uit:
‘Don't even remember
What her lips felt like on mine
Most of the time’

Heeft de ik de vrouw verlaten, of juist de vrouw de ik? Misschien kon de ik de druk van de relatie niet meer aan en besloot de relatie te beëindigen. Maar denkt hij nu soms terug aan de tijd die achter hem ligt, waarin hij nog wel met de vrouw is. Wordt hij melancholisch en heeft hij spijt van het verlaten van de vrouw. Wil hij nu niet toegeven dat hij het anders had willen doen en wil hij aan zichzelf bewijzen dat hij niet gek meer is op de vrouw en dat het in ieder geval het meeste van de tijd goed met hem gaat. Maar misschien is dit niets meer dan een leugen, misschien is hij te trots om toe te geven dat hij de vrouw mist en begint daarom met het bezingen van zijn eigen kunnen.Een verhaal dat net zo goed zou kunnen is dat de vrouw de ik heeft verlaten. Kon de vrouw de druk niet meer aan of was er meer aan de hand? Behandelde de ik haar op een vrouwonvriendelijke manier? Misschien is ze uit pure ellende weggegaan en kon ze niet anders dan dit doen. Misschien heeft de ik het daarom alleen maar aan zichzelf te danken en houdt hij dit nummer zich nu voor dat hij de vrouw niet nodig heeft. Maar misschien zijn het nu ook niets meer dan leugens. Wil hij eigenlijk nog steeds bij de vrouw zijn, verwijt hij zichzelf dat hij haar slecht heeft behandeld en wil hij niet toegeven dat hij nog verlangt naar de tijd met de vrouw.  
 
Een heel andere optie: de vrouw is overleden. En daarmee verandert de inhoud van het nummer. Dan gaat over een persoon die in rouw is (geweest). En er na een tijd weer redelijk bovenop is. Die zichzelf het meeste van de tijd prima kan redden. Eigenlijk de vrouw zo goed als vergeten is, hij bijna niet meer hoe haar lippen op de zijnen voelde, verlangt meestal zelfs niet meer naar haar. Maar dan zou dit nog steeds niet meer dan een leugen aan zichzelf kunnen zijn. Verkeert hij nog steeds in rouw, is hij verscheurd door verdriet en moet hij daarom deze tekst bezingen. Dit zou kunnen komen door zijn persoonlijkheid, dat hij een harde persoon is, die niet toe wil geven aan zijn verdriet…

Het nummer eindigt als een soort overwinning: Hij zingt immers in de voorlaatste regel:
‘I don't even care
If I ever see her again’
Hij kan hem niets schelen of hij haar ooit nog terugziet. Hij redt het prima zonder haar. Maar dan komt de laatste regels die in mijn ogen veel meer zegt dan heel het nummer bij elkaar: ‘Most of the time’. Het meeste van de tijd kan het hem niet interesseren of hij de vrouw ooit nog ziet. Maar er zijn dus momenten waarop hij wel aan haar denkt. Die ene regel waar het nummer mee eindigt roept duizend vragen in me op en nog meer mogelijke antwoorden. Als hij aan haar terugdenkt huilt hij dan, verlangt hij terug naar de momenten dat hij met haar was, zou hij het anders hebben willen doen zodat hij nog bij haar was? Wordt hij overspoelt door verdriet en melancholiek? Er zijn duizenden verschillende antwoorden op deze vragen mogelijk en bij ieder antwoord hoort weer een ander verhaal. Het zorgt ervoor dat de boodschap van de tekst zoals ik hem interpreteer bij ieder mogelijk antwoord op een vraag die in me oproept anders wordt. En daarom begint er iedere keer als ik de naald laat vallen op de tweede kant van de elpee van ‘Oh Mercy’ begint er een ander verhaal dan de vorige keer dat ik dit deed. Gaat het over een andere man en een andere vrouw. Is het een geweldig liefdeslied, of een lied vol afkeer. Is het een nummer dat gaat over de overwinning dat de ik het meeste tijd niet meer aan haar denkt, maar een andere keer is het een nummer dat juist niet gaat over het meeste van de tijd, maar het minste van de tijd. De momenten dat hij wel aan haar denkt, dat hij vol verdriet naar de tijden met haar terugkijkt of misschien wel vol blijdschap. Misschien gaat het nummer niet over het meeste van de tijd, maar juist de momenten die niet vaak voorkomen, het minste van de tijd. Dat dit juist de momenten zijn waarop de ik in het nummer terugdenkt aan zijn oude vriendschap of liefde. Misschien er zelfs naar verlangt. 

Een deel van de antwoorden kan ik vinden in andere nummers van Bob Dylan. Niet dat het draait om het eventuele biografische aspect, maar om de stijl die de teksten van Bob Dylan hebben. In ‘Love Sick’, ‘Sad Eyed Lady of the Lowlands, , ‘Sara’. Maar een nummer springt er nu voor me uit: ‘Covenant Woman’ , in mijn ogen een van de beste liefdesliedjes aller tijden. De ik bezingt de liefde met zijn verbondsvrouw, die hij als een geschenk van God ervaart. Hoe haar beloning groot zal zijn; in mijn ogen een verwijzing naar de beloning die zij zal krijgen in de hemel.
De ik doet in dit nummer ook aan zelfreflectie, maar spreekt tegelijkertijd zijn hoop op God uit:


'I've been broken, shattered like an empty cup.
I'm just waiting on the Lord to rebuild and fill me up
And I know He will do it 'cause He's faithful and He's true,
He must have loved me so much to send me someone as fine as you.'




In ‘Most of the Time’ lijkt de ik nergens op te hopen, hij bezingt het in ieder geval niet. Als de ik dezelfde is als die in ‘Covenant Woman’ kun je concluderen dat de ik is veranderd. Hij heeft het niet meer over God. Is hij zijn geloof (deels) kwijt en wat heeft hier voor gezorgd? Wellicht komt dit doordat hij en zijn liefde zijn gebroken. Omdat hij niet meer bij zijn verbondsvrouw is, zijn geschenk van God. En kan hij niet meer aan God denken zonder aan zijn geschenk te denken. Probeert hij daarom aan zichzelf te bewijzen dat hij niet meer naar de vrouw verlangt, omdat hij niet wil toegeven dat hij, buiten de vrouw, ook naar de tijd met God terugverlangt. 

Het bovenstaande is slechts een greep aan de verhalen die tijdens het schrijven in me opkomen. Maar ik wil het mysterie dat het verhaal van ‘Most of the Time’ is ook omarmen. Het nummer bevat allen kleine aanwijzingen naar de vrouw en het verhaal dat bij haar hoort. Als ik er naar luister ga ik op zoek naar antwoorden, maar vindt hier geen bevestigingen voor in de tekst. Het zijn alleen antwoorden die waar zouden kunnen zijn. En daarmee blijft het verhaal een mysterie, waar ik me over kan verwonderen. En juist dat verwonderen roept een emotie in me op. Zoiets als dit: de drijfveer voelen om te achterhalen welk verhaal er achter het nummer zit, maar geen doorslaggevende aanwijzingen kunnen vinden en daarmee een soort onbevredigd gevoel krijgen. En dit gevoel vind ik niet erg, integendeel het zorgt ervoor dat het nummer een gevoel in me oproept dat maar weinig nummers doen. En daarmee is het voor mij een unicum. Het enige nummer tot nu toe dat me tot nu toe dit gevoel bezorgt en ik houd van deze emotie en wil daarom haast oneindig vaak naar dit nummer luisteren.

Enfin. Wat ik elk geval niet ongenoemd wil laten is dat in mijn ogen Bob Dylan op het beste van zijn kunnen is. De muziek en de tekst vullen, zoals bij zoveel nummers van hem, elkaar aan en versterken elkaar. Het welbekende ‘swamp-sound’, de handtekening van Daniel Lanois ,  zorgt ervoor dat ik het nummer nog meer als een mysterie ervaar. Het geeft een bepaalde mysterie dynamiek, daar de ‘donkerte’ van de muziek en de manier waarop Dylan zingt. Ik kom niet verder dan een vage omschrijving van die ‘donkerte’, maar ik ervaar hem wel. Ik ervaar hierdoor ook een gevoel van mysterie. Een gevoel dat me aanspreekt.
Een paar dingen weet ik in ieder geval zeker (voor nu): ‘Most of the Time is een liefdesverhaal dat bezongen wordt door de man. ‘Most of the Time’ is een nummer waar aanwijzingen voor het verhaal, waar de man het minste van de tijd aan terugdenkt, terug te vinden zijn in het meeste van de tijd, waar de man nu over zingt. Weliswaar aanwijzingen die vaag zijn en geen doorslaggevende argumenten voor het bevestigen van een verhaal van de man geven, maar dit maakt denk ik helemaal niet uit. In tegendeel: het vage zorgt voor mij ervoor dat het nummer op haast oneindig veel verschillende manier te interpreteren valt…

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...